Bạn từng tự hỏi: Điều gì khiến doanh nghiệp Trung Quốc khiến cả thế giới nghiện sản phẩm của họ – kể cả khi chất lượng chỉ ở mức vừa đủ? Từ Mixue mở rộng dày đặc tại Đông Nam Á, Temu phủ sóng Mỹ bằng loạt deal khó cưỡng, đến BYD bứt tốc ở châu Âu và vượt nhiều đối thủ xe điện lâu năm, các thương hiệu Trung Quốc không chỉ hiện diện toàn cầu, họ đang định hình lại thói quen mua sắm và tiêu dùng của thế hệ trẻ. Thành công của họ không đến từ một công thức “bí mật”, mà từ cách tối ưu liên tục – đặc biệt ở những điểm chạm tác động mạnh đến cảm xúc mua hàng.
1. Dopamine trong mua sắm – mua như chơi game
Các nền tảng và thương hiệu Trung Quốc không chạy theo tối giản, họ thiết kế nhiều yếu tố kích thích quyết định mua: flash sale theo phiên, điểm thưởng tăng cấp, vòng quay voucher, livestream chốt đơn theo từng giây. Điều này vận hành dựa trên cơ chế phần thưởng ngẫu nhiên (random reward) – kiểu phần thưởng không đoán trước, tạo cảm giác hồi hộp tương tự trò chơi.
Mixue đưa combo voucher theo khung giờ, Temu bật deal kèm vòng quay giá sốc mỗi phiên, livestream thêm đếm ngược khiến người xem cảm giác “mất lượt nếu chậm tay”. Khi dopamine tăng, quyết định mua diễn ra nhanh hơn, ít đắn đo hơn – tạo vòng lặp: xem → chốt đơn → chờ “trúng deal” → quay lại sàn lần nữa.
2. Tốc độ – thử nghiệm nhanh, sửa mẫu ngay
Với tốc độ triển khai là ADN, Shein có thể test hàng nghìn mẫu thiết kế cùng lúc, rồi thay mới trong 48–72 giờ nếu dữ liệu phản hồi không tốt. Pop Mart tung phiên bản giới hạn liên tục, giá trị nằm ở độ “ngắn hạn – độc quyền” để giữ độ mong chờ mỗi lần sản phẩm lên kệ. Xiaomi mất khoảng 2 năm để chuyển từ công ty điện thoại sang xe điện – mức thời gian khiến nhiều tập đoàn công nghệ khác ngỡ ngàng. BYD không chỉ mở showroom và hợp tác đại lý tại châu Âu, họ còn linh hoạt dịch chuyển chiến lược sang hybrid để tận dụng chính sách thuế xanh, giúp thâm nhập nhanh nhưng phù hợp từng quốc gia.
Tốc độ này không rời rạc – nó vận hành như một nhà máy đổi mới liên tục, nơi dữ liệu đưa ra quyết định và sản phẩm được chỉnh từ mẫu mã đến cách bán theo từng tuần.
3. Triết lý 80% chất lượng – 50% giá – đủ tốt, dễ thử, khó từ chối
Doanh nghiệp Trung Quốc không nhắm đến hoàn hảo 10/10 ngay từ đầu. Họ nhắm đến đủ tốt để dùng – và đủ rẻ để thử. Luckin Coffee bán cà phê giá 1 USD, Temu đưa sản phẩm “đủ bền – đủ đẹp” nhưng giá bằng ½ hoặc ⅓ đối thủ tương đương, khiến người dùng ít e ngại khi đặt đơn đầu tiên.
Đây là chiến lược đốt tiền có kiểm soát, chấp nhận lỗ ngắn hạn để đổi lấy thói quen mua lặp – khi tần suất mua tăng và quy mô người dùng đủ lớn, các “mảng lời” sẽ đến từ upsell hệ sinh thái phía sau: app, combo, gom đơn, membership, deal nội bộ kèm chi phí logistics rất thấp nhờ quy mô.
4. Sức mạnh nằm ở chuỗi cung ứng, không phải câu tagline
Mixue tự sản xuất nguyên liệu (trân châu, syrup, bột kem…), vận hành logistics và kho bãi nội bộ giúp chi phí nguyên liệu chỉ chiếm khoảng 30% doanh thu – một con số ấn tượng trong ngành F&B giá rẻ mà đối thủ khó nhân bản với cùng biên độ.
Shein và Temu đẩy mô hình C2M (từ người tiêu dùng đến nhà máy) – sản xuất theo đơn hàng hoặc xu hướng đã có dữ liệu trước, giảm tồn kho, giảm rủi ro, tăng tốc độ phân phối. BYD mở nhà máy tại Hungary để giảm thuế nội vùng và rút ngắn thời gian giao hàng xuyên khối EU, đánh mạnh vào lợi thế chi phí và tốc độ giao – hai điểm rất quan trọng trong thương mại toàn cầu.
Ưu thế supply chain không hào nhoáng, nhưng là “đòn thế” sâu nhất của doanh nghiệp Trung Quốc: càng mở rộng, biên độ chi phí càng giảm; càng cải tiến nhanh, biên độ người dùng càng tăng.
5. Tâm lý sưu tầm – bán cảm xúc sở hữu thay vì bán sản phẩm
Pop Mart biến hộp blind box thành cơ chế kích hoạt thói quen sưu tầm: tò mò mở hộp, săn bản hiếm, “không trúng càng muốn thử tiếp”. Khách hàng trẻ sẵn sàng trả tiền cho cảm giác “trải nghiệm mở” và “thoả mãn sở hữu”, không chỉ cho món đồ bên trong. Temu – Xiaomi – Pop Mart – Shein đều biết cách lặp lại cảm xúc kỳ vọng này bằng phiên bản giới hạn, deal độc quyền, collab theo mùa, và quan trọng: tần suất ra bản mới đủ dày để khách không quên quay lại, nhưng mỗi lần quay lại đều có yếu tố bất ngờ nhỏ để khiến não “phản xạ nhanh”.
6. Đi ra quốc tế không bê nguyên bản – bê mô hình, sửa điểm chạm
Doanh nghiệp Trung Quốc không bê nguyên sản phẩm nguyên si sang mọi thị trường, họ bê mô hình lõi rồi điều chỉnh điểm chạm theo khách hàng, chính sách thuế và thói quen mua bản địa.
BYD ưu tiên hybrid ở châu Âu để giảm chi phí thuế, Mixue mở cửa hàng diện tích nhỏ – phủ dày để phù hợp thói quen mua nhanh tại Đông Nam Á, Temu chọn miễn phí vận chuyển + đổi trả ở Mỹ để phá rào mua lần đầu. Họ điều chỉnh thứ khách thấy được nhiều nhất: giá – cách bán – phiên bản – chính sách. Phần kỹ thuật giữ lại bên trong, để bên ngoài mềm dẻo hơn và dễ thâm nhập hơn.
7. Vì sao họ thắng cuộc chơi dopamine lẫn chuỗi cung ứng?
Người dùng đang chuyển sang mua bằng: thỏa mãn tức thì, hứng khởi trúng deal, tò mò mở hộp, và mức giá khiến thử lần đầu không cần đắn đo. Khi sản phẩm không cần quá hoàn hảo, nhưng hệ thống mua khiến khách được thưởng bất ngờ liên tục, thấy rẻ liên tục, thấy mới liên tục, và giao nhanh liên tục – khách sẽ quay lại không phải vì sản phẩm, mà vì thói quen dopaminergic đã định hình trong hành trình mua.
Sân chơi nội địa Trung Quốc là “lò luyện” cạnh tranh tàn khốc; nếu sống được trong nhịp đó, ra quốc tế chỉ là bài toán mở rộng nhưng vẫn tối ưu được chi phí và cảm xúc. Trong thời đại thương mại số, lợi thế cạnh tranh đến từ tần suất học – sửa – lặp nhanh, mức giá “dễ thử”, và năng lực supply chain đủ mạnh để mở rộng sâu ra quốc tế.
Nếu bạn muốn xem thêm nhiều nội dung sâu sắc và thực tế về kinh doanh, marketing và tư duy đổi mới, hãy theo dõi Trần Trí Dũng nhé
